Gabatarwa
A wasu al’ummomi, har yanzu ana jin labarin abin da ake kira “hanyoyin zubar da ciki na gargajiya”—wato ƙoƙarin kawar da ciki ba tare da kulawar likita ba. Duk da cewa wasu na ɗaukar wannan a matsayin “al’ada”, hakikanin gaskiya ita ce: irin waɗannan hanyoyi na iya jefa rayuwar mace cikin babbar barazana.
A wannan rubutu, za mu mayar da hankali ne kan illolin bin waɗannan hanyoyi—ba koyarwa da hanyoyin ba—domin wayar da kai, kare lafiya, da rage mace-mace da nakasa da ke faruwa sanadiyyar zubar da ciki.
Me Ake Nufi Da “Hanyoyin Gargajiya” A Nan?
A mahangar lafiya, “hanyoyin gargajiya” na nufin duk wata hanya da ba ta asibiti ba ko kulawar kwararrun likitoci ba. Wannan na iya haɗawa da amfani da abubuwa marasa tsafta, sinadarai marasa gwaji, ko yin wasu abubuwa da ba a san sakamakon su ba.
Dalilan Da Ke Sa Wasu Mata Su Komawa Hanyoyin Zubar Da Ciki Na Gargajiya
- Tsoron kunyatawa ko hukunci daga al’umma
- Rashin ilimin lafiyar haihuwa
- Rashin damar zuwa asibiti
- Matsin lamba na iyali ko na talauci
- Tsoro ko damuwa bayan samun cikin da ba'a bukata
Duk da haka, lafiya da tsaron rai su ne na farko.
Illoli Da Hadarin Hanyoyin Zubar Da Ciki Na Gargajiya
1) Zubar Jini Mai Tsanani (Hemorrhage)
Babban haɗari: zubar jini ba tare da tsayawa ba.
Sakamako: Rauni ga mahaifa da yiwuwar rasa rai idan ba a kai mace asibiti da gaggawa ba.
2) Kamuwa da Cuta (Infection/Sepsis)
Babban haɗari: shigar ƙwayoyin cuta a jikin mace saboda rashin tsaftar zubewar cikin ko sinadarai marasa tsari.
Sakamako: zazzabi, zubar ruwa daga gaban mace mai wari mai muni, ciwon mara, kumburi, har ma da sepsis (cuta mai yaduwa a jiki) wadda ke da matuƙar haɗari ga rai.
3) Lalacewar Mahaifa Da Hanyoyin Haihuwa
Babban haɗari: Rauni ko toshewar kogon mahaifa.
Sakamako: matsalar samun ciki a gaba, samun ciki a waje da mahaifa (ectopic pregnancy), ko zama ba za ta iya haihuwa ba.
4) Lalacewar Hanta da Koda
Babban haɗari: shan sinadarai ko hadin magungunan gargajiya marasa tantancewa daga hukumomin lafiya.
Sakamako: Magungunan zasu iya zama guba ga hanta da koda, zasu iya kawo jiri, amai, faduwar gaba, ko suma.
5) Matsalolin Kwakwalwa Da Zuciya
Babban haɗari: tsoro, damuwa, nadama, da matsalolin tunani.
Sakamako: damuwa mai tsanani (depression), rashin barci, da matsalolin hulɗa da jama’a.
6) Jinkirin Neman Taimakon Likita
Babban haɗari: ɓoye matsala saboda tsoro ko kunyatawa.
Sakamako: cuta ta tsananta kafin a je asibiti, lamarin da ke ƙara haɗarin mace-mace.
Me Ya Sa Kimiyya Ke Gargadi Akan Hanyoyin Zubar Da Ciki Na Gargajiya?
Hanyoyin basu da gwaji da tabbatarwa: ba a san inganci ko amincinsu ba.
Babu tsafta da kariya: Idan aka yi amfani dasu haɗarin kamuwa da cuta ya fi yawa.
Ba'a auna adadin su: Ba'a auna adadin sinadaran da ke cikin magungunan gargajiya, yawan sinadari na iya zama guba.
Babu sa ido na kwararre: babu wanda ke lura da abin da ke faruwa a wajen haɗa wadannan magungunan zubar da ciki na gargajiya.
Saboda haka, duk wani abu da ya shafi lafiyar haihuwa ya kamata ya kasance a karkashin kulawar likita.
Mafita mafi inganci ita ce hanyoyin kariya da ilimi:
Ilimin lafiyar jima’i
Tattaunawa da kwararrun ma’aikatan lafiya
Amfani da hanyoyin kariya na likita da aka amince da su
Tsarin iyali da shawarwarin hana daukar ciki na asibiti
Me Ya Kamata A Yi Idan Mace ta Samu Cikin da Bata Bukata?
1. A guji yanke hukunci cikin gaggawa da tsoro.
2. A nemi shawarar likita ko ma’aikacin jinya.
3. A je cibiyar lafiya mafi kusa domin a samu bayanin kimiyya da kariya.
> Neman taimakon likita a kan lokaci na iya ceton rai.
Muhimmancin Wayar Da Kai A Al’umma
- Rage mace-mace da nakasa
- Kare lafiyar mata da iyalai
- Kawar da jita-jita da labaran ƙarya
- Gina amincewa da asibitoci da ma’aikatan lafiya
Kammalawa
Hanyoyin zubar da ciki na gargajiya ba su da aminci. Illolinsu sun haɗa da zubar jini, kamuwa da cuta, lalacewar mahaifa, guba ga hanta da koda, da matsalolin kwakwalwa. Mafita ita ce ilimi, rigakafi, da neman shawarar likita.
> Lafiyar mace da tsaron rai su ne na farko—fiye da tsoro ko al’ada.
Medical Disclaimer
Wannan rubutu na ilimi ne kawai. Ba ya maye gurbin shawarar likita. Duk wanda ke da tambaya ko matsala da lafiyar haihuwa ya kamata ya je asibiti ko cibiyar lafiya mafi kusa.
Tambayoyi da Amsoshi (FAQ)
❓1. Menene haɗarin bin hanyoyin zubar da ciki na gargajiya?
Amsa:
Hanyoyin zubar da ciki na gargajiya suna da haɗari sosai saboda ba a san adadin sinadaran da ake amfani da su ba, ba a tsaftace kayan ba, kuma ba a kula da su ta hanyar kimiyya. Sakamakon haka akwai barazanar zubar jini mai tsanani, kamuwar cuta, lalacewar mahaifa, da nakasa mai dorewa.
❓2. Shin hanyoyin zubar da ciki na gargajiya na iya jefa rayuwar mace cikin hatsari?
Amsa:
Eh. Bin hanyoyin da ba na asibiti ba, musamman waɗanda ba a gwada su da kimiyya ba, na iya jefa rayuwar mace cikin babbar barazana. Zubar jini, sepsis (kamuwar jiki), matsalar haihuwa a gaba, da wasu matsaloli na iya faruwa cikin sauri idan ba a yi kulawar likita ba.
❓3. Me yasa mata ke guje wa zuwa asibiti domin zubar da cikin shege?
Amsa:
Wasu mata suna jin tsoro game da hukunci, kunyatawa. Sauran dalilan sun haɗa da talauci, rashin ilimi, da ƙarancin sanin mafita masu aminci. Duk da haka, nemi taimakon likita shi ne mafi amintacce.
❓4. Menene babban bambanci tsakanin hanyoyin zubar da ciki na gargajiya da zuwa asibiti?
Amsa:
Hanyoyin zubar da ciki na asibiti na da tushe daga kimiyya, isasshen gwaji, tsafta, da sa idon kwararru yayin da hanyoyin gargajiya ba su da waɗannan tabbaci. Likitoci suna iya tantance lafiyar mace gaba ɗaya, rage haɗari, da ba da shawarar mafita mafi kyau da amintacce.
❓5. Shin akwai wasu cututtuka da za su iya biyo bayan amfani da hanyoyin zubar da ciki na gargajiya?
Amsa:
Yana iya yiwuwa mace ta kamu da cuta mai tsanani a mahaifa, sepsis (yaduwar cuta a jiki), ko kuma ta sami rauni ga hanta da koda saboda gurbataccen abu ko sinadarai marasa auna adadi. Waɗannan na iya zama rayuwa tana cikin haɗari.
❓6. Ta yaya za a gane mace na buƙatar zuwa asibiti cikin gaggawa?
Amsa:
Idan mace ta fuskanci zubar jini mai yawa, zafi mai tsanani, zazzabi, amatsewar numfashi, ko rashin sani, ya kamata a kai ta asibiti nan da nan. Waɗannan na iya zama alamun haɗari da ke bukatar kulawar gaggawa.
❓7. Shin akwai hanyoyin da za su iya taimakawa wajen hana daukar ciki ba tare da bukata ba?
Amsa:
Eh. Amfani da hanyoyin bada tazarar iyali na zamani, ilimin jima'i, da tattaunawa da ma’aikatan lafiya suna daga cikin hanyoyin da suka fi aminci wajen rage yawan daukar ciki ba tare da shiri ba. Wannan na taimakawa wajen kare lafiya da kauce wa barazanar hanyoyin gargajiya.
❓8. Shin amfani da magungunan gargajiya yana da inganci wajen zubar da ciki?
Amsa:
Ba koyaushe ba. Amfani da magungunan gargajiya ba tare da kulawar likita ba ba shi da tabbacin aiki. Sau da yawa mace na iya fuskantar illoli da matsaloli maimakon samun abin da take so.
❓9. Wace shawara likitoci ke bayarwa idan mace ta sami cikin da bata bukata?
Amsa:
Likiti zai tantance lafiyar mace gaba ɗaya, ya bayar da shawara mai gamsarwa ta kimiyya, idan tana bukatar zubar da cikin ko cigaban sa. Kuma zai taimaka wajen kaucewa haɗarin lafiyar da zai iya faruwa wajen zubar wa. Shawarar likita ita ce mafi amincewa fiye da gwada hanyoyin da ba a tabbatar da su ba.
❓10. Me ya kamata iyaye da al’umma su sani game da wannan batun zubar da ciki?
Amsa:
Iyaye da al’umma ya kamata su fahimci cewa wayar da kai kan lafiya da goyon baya ga samun kulawar likita na da matuƙar muhimmanci. Gujewa hanyoyin da ba a gwada su ba zai taimaka wajen rage mace-mace, nakasa, da cututtuka masu tsanani.
No comments:
Post a Comment